Spotvers op de verhanselaar van Shakespeare

Jacob van Lennep vertaalde in 1852 Shakespeare’s Romeo en Julia voor het Amsterdamse toneel, en de toen erg bekende directeur-acteur Peters liet het opvoeren. Peters stond bekend als een bombastisch acteur die met stemverheffing, rollende ogen en gegorgel de aandacht van het publiek probeerde te trekken. In het voorwoord bij de gedrukte tekst beklaagt Van Lennep er zich over dat het stuk nooit origineel opgevoerd wordt. Men laat stukken weg of voegt er aan toe. In Engeland doet men dat stilzwijgend, men erkent niet eens ‘dat verhanselen van het werk des Meesters’. Van Lennep belooft geen verhanselde Shakespeare te leveren. Maar enige vrijheden wil hij zich toch veroorloven, en dan volgt er een rijtje waar de honden geen brood van lusten. Hij vindt bijvoorbeeld dat hij niet zo kiese uitdrukkingen weg kan laten. Ook toespelingen die niemand begrijpt en herhalingen kunnen verdwijnen. Als de toneelmachines van Amsterdam niet berekend zijn op bepaalde toneelwisselingen, verandert hij de volgorde van scenes. In de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam vond ik een anoniem spotvers op de vertaling: Van Lennep verkwanselt wel degelijk Shakespeare!

O grootste der verhanselaren,
Onovertroffen prulpoëet!
Wat waagt ge op andren uit te varen?
Terwijl gij in uw waan vergeet,
Dat nog zo slecht niet één het deed.
Eiieve, laat uw toon bedaren,
Bezie u zelf, en tot uw straf
Houd toch de hand van Shakespeare af

Wat dreef u aan, het stuk te wagen?
Verbeeldt ge U, dat zoo groot een geest
Uw lyrisch narrenpak wil dragen,
Of zich wil schikken naar de vlagen,
Waarin Uw dichtluim is geweest?
Zou hem de trippelmaat behagen,
Waarin ge, als in een rammelwagen,
Hem voeren wilt in Nederland?
Waar met zijn vreeslijk armenzagen,
Zijn neusgehuil en gorgelklagen,
Een Peters met U zamenspant?

Neen, Shakespeare walgt van Uw verhanselen,
Uw rijmen aan elkander flanselen,
En trapt Uw prulwerk in elkaar.
Word eens toch wijs, en ik wil hopen,
Gij zult voor scheurpapier ’t verkoopen,
Uw fraaijen rijmlaarstempel sloopen,
Geen storm meer op Brittanje loopen,
Gij Shakespeare’s hoofdverhanselaar!

Advertenties

Tags: ,

About maritamathijsen

Als emeritus hoogleraar ben ik verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor mijn publicaties op de website van de universiteit. In 2017 voltooi ik de biografie van Jacob van Lennep, die op 16 januari 2018 verschijnt, in het jaar dat Van Lennep 150 jaar dood is.

2 responses to “Spotvers op de verhanselaar van Shakespeare”

  1. jacqueline memerda says :

    bezig met stamboom-onderzoek , kwam ik er onlangs achter , dat een voorouder, ds rinse posthumus , werken van shakespear vertaalde in het fries .
    misschien werd hij ook wel voor zo’n verkwanselaar aangezien .

  2. maritamathijsen says :

    Vertalen in het fries wil nog niet zeggen verhanselen – dat hangt maar helemaal ervan af of ds Rinse Posthumus zich aan de tekst hield!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: