Hans Goedkoop en ik plaatsen een provisorisch standbeeld

Allereerst: een mooi nieuwjaar toegewenst aan al mijn volgers – al bijna 400 – en dank voor jullie interesse!

standbeeldHaarlemmerpoort2

Op 12 december 1853 kwam er voor het eerst vers drinkwater uit een kraan in Nederland. De leiding waarvan de eerste pijp in 1851 in Heemstede in de grond gelegd werd, arriveerde twee jaar later in Amsterdam. Vanaf dat moment had Amsterdam het beste drinkwater van Europa, en dat heeft het nog steeds. Dat is te danken aan Jacob van Lennep. Men had tot het midden van de eeuw in Amsterdam alleen maar de beschikking over duur water dat uit de Vecht via schuiten aangevoerd werd, en over regenputten en grachtenwater. Ook waren er gemeentereservoirs, gevuld met regenwater. Maar goed drinkbaar grondwater uit pompen was er niet. Toen keizer Napoleon in 1811 Amsterdam bezocht, weigerde hij daar te logeren omdat hij dan smerig water moest gebruiken. Hij verordonneerde meteen de aanleg van een waterleiding maar door zijn val kwam die er nog niet.

Volgens de familieoverlevering moet de vrouw van Jacob van Lennep een keer, rond 1840, toen ze in Heemstede in het buitenhuis van de familie was, verzucht hebben: ‘Konden we dit water maar in Amsterdam drinken’. Van Lenneps brein moet toen in werking zijn getreden: waarom zou het niet kunnen? In Londen was toen al een waterleiding, Van Lennep kende een Engelse ingenieur die daarmee ervaring had. Hij kende ook de gepensioneerde ingenieur Vaillant die over een waterleiding vanuit de duinen droomde en al tekeningen gemaakt had. Tesamen met enkele anderen richtten zij de Amsterdamsche Duinwater Maatschappij op. Na wat tegenslagen kregen ze vergunning voor de aanleg. Van Lennep zorgde ervoor dat zijn vader, broer en zwager terrein ter beschikking stelden waar het duinwater te tappen viel. Maar toen moest er nog geld komen. De Amsterdamse kapitaalkrachtigen wilden niet investeren in het ‘dwaze plan van een romanschrijver’. Daarop toog Van Lennep naar Engeland en kreeg daar wel de miljoenen bij elkaar die nodig waren. Het verhaal gaat dat Van Lennep uit wraak op de Amsterdamse grachtengordelbewoners het water eerst in de arme buurten bracht, en daarna pas in de huizen van de wantrouwende elite. Nog steeds drinkt Amsterdam water dat uit het duingebied komt dat Van Lennep aangewezen heeft als bron.

Ik schreef het al in augustus: Jacob van Lennep verdient alleen al om de waterleiding een standbeeld in Amsterdam. Afgelopen vrijdag hebben Hans Goedkoop en ik een provisorisch standbeeld geplaatst bij de Haarlemmerpoort waar het eerste duinwater binnenkwam. We maakten opnamen voor de serie over de negentiende eeuw die vanaf maart op de buis komt onder de (jammer genoeg verkeerde) titel DE IJZEREN EEUW.

Advertenties

About maritamathijsen

Als emeritus hoogleraar ben ik verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor mijn publicaties op de website van de universiteit. In 2017 voltooi ik de biografie van Jacob van Lennep, die op 16 januari 2018 verschijnt, in het jaar dat Van Lennep 150 jaar dood is.

One response to “Hans Goedkoop en ik plaatsen een provisorisch standbeeld”

  1. Corry Gosker says :

    Mijn grootvader kwam, na 7 jaar in Duitsland gewerkt te hebben, uit Drenthe naar Amsterdam, zijn broers waren er toe al en tipten hem; er was werk voor de aanleg van de waterleiding.
    Hij heeft dat zijn verdere werkzame leven gedaan.
    En passant was hij ook actief bij het oprichten van de vakbond.

    Ik denk op mijn 68ste met warme gevoelens terug aan mijn opa.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: