Dagboek Maurits Jacob van Lennep digitaal beschikbaar: gossip, achterklap en dagelijks leven

IB01005651

Het omvangrijke dagboek van Maurits Jacob van Lennep (1830-1913) is een goudmijn voor onderzoekers van de negentiende eeuw, met name als het gaat om roddels over de betere kringen. Het wordt bewaard in het Stadsarchief van Amsterdam en het is daar gedigitaliseerd, maar de digitale versies van het Stadsarchief zijn niet doorzoekbaar (PA 238 537-540). Bij de familie Van Lennep wordt een volledig typoscript van het dagboek bewaard dat een kleindochter van Maurits Jacob gemaakt heeft (het omvat bijna 1 miljoen woorden, 1370 uitgetypte pagina’s). Door de medewerking van de Stichting Van Lennep en Ewoud Sanders heb ik ervoor kunnen zorgen dat dit document nu in een pdf en een (ingelezen) word-bestand op de website www.vanlennep.nl/dagboeken beschikbaar is gekomen voor iedereen.

Maurits van Lennep was de derde zoon van Jacob. Hij was onder meer advocaat, officier van justitie, raadsheer bij het gerechtshof in Amsterdam en lid van de Provinciale Staten van Noord-Holland. Hij hoorde tot de rijkste mannen van Noord-Holland, mede door zijn huwelijk met een Van Loon. Het grootste deel van zijn leven bracht hij door in Amsterdam. Aan het eind van zijn leven reisde hij veel.

Maurits van Lennep schreef zijn autobiografie aan de hand van door hem bijgehouden dagboeken. Nadat hij de mémoires voltooid had, vernietigde hij de oorspronkelijke dagboeken. Maar ik krijg niet de indruk dat hij die oorspronkelijken gecensureerd heeft. Het dagboek staat stampvol met achterklap over minnaressen, onechte kinderen, malversaties met financiën, dronkenschap, speelzucht, zelfmoorden en oplichterijen, en dan vooral over mensen uit de betere kringen, uit de eerste en tweede coterie, om die indeling aan te houden. Maar over de minnaressen van zijn vader vind ik niets… Over een gewaande onechte zoon van Willem II, een zekere Van Vessum, schrijft hij dat die elke vrouw om zijn vingers kon winden. Hij slaagde erin ‘Mevrouw Luden van Lynden (…) zo gepassioneerd te maken dat zij zich op het hooi in de stallen des Konings op het Singel herhaaldelijk aan hem overgaf’. Tot iemand haar man waarschuwde, die met zijn vrouw naar Parijs verhuisde, waar hij vervolgens een maîtresse nam en zijn fortuin aan haar vermaakte ‘zodat zijn weduwe nu armoede lijdt’ – aldus Van Lennep in 1855.

Ook vindt men in het dagboek allerlei details over ziektes (wormen, aambeien, jicht), eetgewoonten, onderwijs, reismogelijkheden en dergelijke. Ik heb er zelf het een en ander aan ontleend over de onwetendheid van meisjes uit de hogere kringen over wat het huwelijk in lichamelijk opzicht inhield. Wie iets bepaalds zoekt hoeft maar een trefwoord in te tikken in de pdf-versie en de passages rollen te voorschijn. Dat geldt ook voor namen: zoek maar eens op Borski of Van Lynden, en veelzeggende roddels dienen zich aan.

Het dagboek kan vrij geciteerd worden door onderzoekers. Wel dient men zich te realiseren dat het twintigste-eeuwse typoscript tikfouten kan bevatten, en dat er in het ongecorrigeerde word-bestand bovendien inleesfouten staan. Voor het origineel raadpleegt men de digitale versie in het Amsterdams stadsarchief.

Advertenties

About maritamathijsen

Als emeritus hoogleraar ben ik verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor mijn publicaties op de website van de universiteit. In 2016 hoop ik de biografie van Jacob van Lennep te voltooien, zodat hij het jaar daarna kan verschijnen.

One response to “Dagboek Maurits Jacob van Lennep digitaal beschikbaar: gossip, achterklap en dagelijks leven”

  1. Marian Roos says :

    Zoon Maurits schreef in zijn dagboek dat zijn vader zelfs zijn boterhammen liet smeren door ‘Mama’ of een van de kinderen. ‘Van zijn kindsheid af had hij knapkoek [?] op zijn boteram gehad […]. Eindelijk toen hij al 30 jaar [!] gehuwd was barstte hij opeens aan ’t ontbijt uit en zeide aan Mama: “Henriette! waarom geef je mij toch altijd knapkoek, terwijl je weet dat ik die niet meer kan zien?”‘

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: