Door kortzichtigheid en hebzucht verdwenen de Rembrandt-portretten van 160 miljoen uit Nederland!

Rembrandt-568x439-568x439

Kortzichtigheid en hebzucht regeren de wereld. Als de erfgenamen van Jacob van Lenneps tante Annewies minder hebberig waren geweest, waren Rembrandts portretten van Maerten Soolmans en Oopjen Coppit nu nog in Nederland geweest. en hadden we geen 160 miljoen aan de familie Rothschild hoeven te betalen.

Jacobs grootmoeder was vroeg weduwe geworden (in 1777). Ze bleef zwanger achter, met een tweejarig dochtertje. Enige maanden na de dood van haar man werd het kind geboren en dat zou de moeder van Jacob worden. Oma hertrouwde met de steenrijke handelaar en kunstverzamelaar Pieter van Winter. Met hem kreeg ze nog drie kinderen: twee dochters en een zoon. Pieter behandelde zijn stiefdochters als zijn eigen kinderen. Pieter van Winter woonde in huis Saxenburg aan de Keizersgracht 224, waar nu het Pulitzer Hotel in gevestigd is. In de tuin had hij een gebouw ingericht voor zijn fameuze kunstcollectie. Het straatje van Vermeer was bijvoorbeeld van hem. In 1798 kocht hij de portretten van Maerten Soolmans en Oopjen Coppit voor 12.000 gulden (120.000 euro nu zo ongeveer). Ze waren toen al verpatsobjecten geworden, want Van Winter kocht ze van een handelaar die er aan de familie 4000 gulden voor betaald had. Overigens dacht Van Winter dat hij portretten van een echtpaar Daey kocht, want de juiste namen van de afgebeelden zijn pas in 1956 bekend geworden.

Pieter van Winter stierf al in 1807, oma was al eerder gestorven. Zijn collectie ging naar de ‘hele’ dochters. De stiefdochters kregen niets, zo ging dat toen. De zoon werd uitgekocht door de zusters. Annewies kreeg de Rembrandt-portretten.

Jacob van Lennep ging veel om met zijn tante Annewies, die maar negen jaar ouder was dan hij. Jacob van Lennep zal de portretten in zijn vroege jeugd al heel vaak gezien hebben, want Pieter van Winter was niet alleen zijn opa, hij was ook dik bevriend met Jacobs vader. Na Pieters dood bleef Jacob veel bij de tantes komen. Zijn moeder nam haar oudere zuster en jongere halfzusters vaak mee op reisjes, en dan was Jacob ook van de partij. Tante Annewies had een streepje voor bij Jacob, al krijg ik de indruk uit het dagboek van Maurits van Lennep en uit brieven dat ze een zelfzuchtig en veeleisend kreng was. Als je haar portret ziet ga je op de loop.

Anna-van-Winter1

Zoon Maurits van Jacob van Lennep werd verliefd op haar dochter Caroline, en hij heeft jaren de boycot van tante Annewies moeten verdragen voor hij met haar kon trouwen. Annewies liet een stoet kinderen achter toen ze in 1877 stierf en die besloten dat de enorme kunstcollectie van haar verkocht moest worden . De familie Rothschild kon haar hele handel opkopen voor 1,5 miljoen, 15 miljoen euro dus nu. Ze had tien kinderen, anderhalve ton in guldens, toch nog altijd een aardig bedrag.

Haar zusters familie was minder inhalig. Lucretia Johanna was getrouwd met een Six, en haar deel van vaders collectie bleef in de familie. Die is nu deels in het Rijksmuseum, deels in het huis van de familie Six, deels in het Museum van Loon. Maar Maeten en Oopjen reisden naar Parijs – en ze hebben wel een heel kostbaar reisbiljet nodig om terug te komen.

Advertenties

About maritamathijsen

Als emeritus hoogleraar ben ik verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor mijn publicaties op de website van de universiteit. In 2017 voltooi ik de biografie van Jacob van Lennep, die op 16 januari 2018 verschijnt, in het jaar dat Van Lennep 150 jaar dood is.

5 responses to “Door kortzichtigheid en hebzucht verdwenen de Rembrandt-portretten van 160 miljoen uit Nederland!”

  1. Peter van Zonneveld says :

    Prachtig verhaal!

  2. groninganus says :

    “De stiefdochters kregen niets, zo ging dat toen.”
    Dat is nogal kort door de bocht. Ongetwijfeld zijn die stiefdochters bij het tweede huwelijk van hun moeder afgekocht. Dat wil zeggen: het vermogen van moeder en haar eerste man werd – als er geen nadere bepalingen in hun huwelijkscontract stonden – verdeeld onder de moeder/hertrouwende weduwe (half) en haar dochters (half). Bij meerderjarigheid, hun eigen huwelijk of iets eerder kregen die dochters dan hun erfdeel uit het eerste huwelijk van hun moeder.

    Verder ontgaat me het belang om deze portretten naar Nederland te halen tegen zo’n enorm bedrag. In het oeuvre van Rembrandt zijn het minderwaardige stukken.

  3. Bastiaan van Asperen says :

    Geweldig uw studie over van Lennep en familie. Kijk uit naar de vervolgdelen.

  4. Myriam Gommers says :

    Verrassend en bijzonder deze bijdrage!

Trackbacks / Pingbacks

  1. Troost in druk | www.weyerman.nl - 5 augustus, 2016

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: