Zonder Engelse jasjes in Buiksloot

9789491982194_coverCasanovacondoom

Jacob van Lennep verwekte voor zijn huwelijk één kind, in zijn huwelijk zes kinderen en tijdens zijn huwelijk vier buitenechtelijke kinderen. Zijn vriend Gerrit van de Linde (De Schoolmeester) maakte in zijn studententijd een Leidse muzikantendochter zwanger én de vrouw van een van zijn hoogleraren, die na vijf jaar echtelijke trouw kinderloos was gebleven. Het kind van het Leidse meisje werd op het platteland ondergebracht, waar het al op anderhalfjarige leeftijd stierf. De professorsvrouw onderging waarschijnlijk een abortus, want ze bleef haar hele verdere leven kinderloos. ‘Wellicht zijn de bloedige vruchten van mijn welgemeenden arbeid reeds vereenigd met de golven van den Rhijn’, schreef Gerrit aan Jacob van Lennep. Want ofschoon er in deze tijd al condooms van varkensdarm te koop waren, gebruikten de Hollandse heren die kennelijk niet. Ze werden ‘redingotes anglaises’ oftewel Engelse jasjes genoemd. Er is een achttiende-eeuwse prent waarop Casanova afgebeeld staat die met een paar dames condooms opblaast.

Over voorbehoedsmiddelen komen we in de negentiende-eeuwse literatuur weinig tegen. Jacob van Lennep laat in Klaasje Zevenster in een bordeel een kapper langskomen die behalve parfum en gezichtspoeder ook ‘vinaigre anglais’ verkoopt. De dames spoelden na herenbezoek hun ‘buiksloot’ met azijn, wat gold als voorbehoedsmiddel. ‘Buiksloot’ als aanduiding voor de vagina tref ik aan in oude pornografische teksten (‘Ik zal nu na Buiksloot gaan vaeren in uw schoot, en met mijn fluitje spelen’), maar ook in minder verdachte teksten, zoals in De Schipbreuk van De Schoolmeester.

Gerrit van de Linde moest nadat de affaire met de professorsvrouw uitgelekt was, zijn studie afbreken en hij vluchtte naar Engeland. Jacob van Lennep is de enige vriend die hem trouw bleef, en hem van geld voorzag om zich in Engeland te kunnen vestigen. Van de Linde schreef hem heel geestige en aangrijpende brieven. Na enige tijd kon Van de Linde een kostschool kopen en toen werd hij een man van aanzien in Highgate. Andere vrienden uit de studententijd kwamen sindsdien ook weer op de proppen, maar Van Lennep was de enige die hem ook in zijn zwarte tijd was blijven steunen.

Na Van de Lindes vroege dood stelde Van Lennep De gedichten van den Schoolmeester samen uit de nalatenschap, om de weduwe, die met vier jonge kinderen achtergebleven was, financieel te steunen. Die gedichten heb ik onlangs opnieuw met toelichtingen mogen uitgeven bij de eenmansuitgever Lalito (www.lalito.nl), die er een prachtige editie van gemaakt heeft, met de illustraties en het omslag van de eerste druk.

Advertenties

About maritamathijsen

Als emeritus hoogleraar ben ik verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor mijn publicaties op de website van de universiteit. In 2017 voltooi ik de biografie van Jacob van Lennep, die op 16 januari 2018 verschijnt, in het jaar dat Van Lennep 150 jaar dood is.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: