De hang naar historie

moordwillemoranjeIn De Rode Hoed geef ik op 11 en 26 januari een stercollege over geschiedenis. Op 8 januari ga ik daarover alvast praten bij Nooit meer slapen, op de radio om 11 uur ’s avonds. Ik zal in De Rode Hoed spreken over de geschiedenis van de geschiedenis. Is geschiedenis een kwestie van nature of nurture? In heel Europa verandert rond 1800 de omgang met geschiedenis. Geschiedenis wordt bij wijze van spreken gedemocratiseerd. Ze is niet meer iets van de adel en enkele geleerden, maar ze is van iedereen. Dat betekent dat veel meer mensen kennis maken met geschiedenis. Maar tegelijk blijkt dat geschiedenis eigenlijk al altijd van iedereen was, want iedereen koestert verhalen uit zijn jeugd, zijn geboorteplaats, zijn familie.

Daar komt bij dat in de negentiende eeuw de kunsten zich de geschiedenis toe-eigenen: de muziek, de schilderkunst, de literatuur, de architectuur, ze gaan allemaal een woest gebruik maken van de historie. Bovendien dringt ze door in de openbare ruimte, want het ene na het andere monument verschijnt en opeens zijn er in heel Europa openbare musea.

Geschiedenis kent twee richtingen die eigenlijk nog steeds gelden: de wetenschappelijke en de romantische. In de negentiende eeuw zijn er geleerden die van de geschiedschrijving eisen dat die wetenschappelijk is, anderen vinden het belangrijk dat er een verhaal verteld wordt dat je meesleept in het verleden. Het mooiste is natuurlijk als een historicus beiden kan en doet.

Wat is er nodig voor het beoefenen van geschiedenis? Boeken en een canon. Beiden waren er te weinig voor 1800. Dus kwam er een enorme productie aan nieuwe vaderlandse geschiedenissen voor huis- en schoolgebruik. Er moest ook duidelijk zijn wat nu eigenlijk de belangrijke feiten en wie de belangrijke mensen waren. Dus ontstaat er overeenstemming over de grootste helden, Willem van Oranje en Michiel de Ruyter. Om dat te kunnen vertellen waren er leraren en professors nodig, en daardoor kwam geschiedenis ook op het programma van scholen en universiteiten te staan.

Daaraan wordt nu weer flink gemorreld. Protesten alom tegen de nutteloosheid van geschiedenis, tegen de witte en vrouwonvriendelijke geschiedschrijving. Maar juist de nieuwe media omarmen geschiedenis. Er is geen spelletje of het borduurt voort op historische voorstellingen van schurken en draken, en er is geen facebookpagina die niet vastlegt wat iemand gisteren gedaan heeft.

Kaartjes voor de lezingen: www.derodehoed.nl

Advertenties

About maritamathijsen

Als emeritus hoogleraar ben ik verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor mijn publicaties op de website van de universiteit. In 2017 voltooi ik de biografie van Jacob van Lennep, die op 16 januari 2018 verschijnt, in het jaar dat Van Lennep 150 jaar dood is.

One response to “De hang naar historie”

  1. Gerrit Van Oord says :

    Het thema van uw lezingen lijkt me interessant. Ik hoop dat ze worden opgenomen en dat de video’s op de website van De Rode Hoed worden geplaatst.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: