Een beroerd portret

Toussaint1847TijdRegionaalarchAlkmaar

We weten nu niet beter dan dat schrijvers vaak met hun bakkes in de media komen. Iedereen kan zich het verkreukelde gezicht van Connie Palmen voor de geest halen, de kop van Tom Lannoye met een grote blauwe/rode/groene bril, of de krullenbol van Arnon Grunberg. Dat was in de negentiende eeuw wel anders. Natuurlijk moest eerst de fotografie uitgevonden worden voordat portretten van wie dan ook massaal verspreid konden worden. Maar al voor de uitvinding van de fotografie begonnen de mensen te verlangen naar afbeeldingen van schrijvers. Schrijvers waren helden! De fans van Byron, Walter Scott en Victor Hugo wilden zich een gezicht kunnen voorstellen. De schrijver van de Romantiek gedroeg zich als een celebrity en kreeg allures. Harry Mulisch had zijn voorgangers… Vóór de uitvinding van de fotografie moesten tekenaars in portretten voorzien, en die werden dan gegraveerd of gelithografeerd door iemand die daarin bekwaam was. Zo’n gravure of litho verscheen in een almanak of tijdschrift, of het werd los verkocht. Ook de schrijfster Truitje Toussaint was zo beroemd geworden dat het tijdschrift De tijd in 1847 een portret van haar liet maken. Het resultaat was echter abominabel. Haar moeder in Alkmaar herkende haar niet, de burgemeester van Alkmaar wilde een advertentie zetten dat de litho geklungel was en in niets op de begaafde schrijfster leek, zijzelf meende dat er malaise op haar gezicht stond te lezen. Toen Jacob van Lennep het portret onder ogen kreeg, schreef hij de gekwelde schrijfster een brief met een versje op De tijd, het blad dat het beroerde portret verspreid had:

 O Tijd! Het is gewis met reden,

Dat soms door velen is gevraagd,

Of gij uw naam naar waarheid draagt.

Maar thands hebt gij het pleit volstreden,

Nu ge aan Geertruidaas beeld u waagt.

Want jeugd, vernuft, bevalligheden,

En geestvol oog en nette leden,

In ’t kort, al wat in haar behaagt,

Hebt gij gesloopt en weggevaagd.

Advertenties

About maritamathijsen

Als emeritus hoogleraar ben ik verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor mijn publicaties op de website van de universiteit. In 2017 voltooi ik de biografie van Jacob van Lennep, die op 16 januari 2018 verschijnt, in het jaar dat Van Lennep 150 jaar dood is.

4 responses to “Een beroerd portret”

  1. Annemarie Doornbos says :

    Aardige geste van Van Lennep! De levendige Truitje was schijnbaar lastig te vangen in een portret en de graveer- en lithotechnieken van destijds droegen niet bij aan de publicatie van een goed gelijkend plaatje. Tien jaar later kon het wel: in 1858 plaatste Aurora een flatteus portret van de schrijfster, een gravure gemaakt door D.J.Sluyter.

  2. Lieske Tibbe says :

    Wat sneu voor haar! gelukkig zijn er betere portretten bewaard, zie de site van het Rijksmuseum. O.a.: https://www.rijksmuseum.nl/nl/zoeken/objecten?q=Bosboom+Toussaint&p=1&ps=12&ii=6#/RP-P-1909-589,6

Trackbacks / Pingbacks

  1. Een beroerd portret | ensafh - 24 mei, 2016

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: