Hengstenkeuring

Landbouwcommissie14fb1828Opregte

De eerste betaalde baan die Jacob van Lennep kreeg, was op voorspraak van zijn schoonvader in 1827. Voor 600 gulden per jaar werd hij secretaris van de Landbouwcommissie van Noord-Holland. Ik kan moeilijk beweren dat dit werk Van Lennep op het lijf geschreven was. Bij de voornaamste bezigheden hoorde dat hij elk jaar hengsten keurde, en merries om die vervolgens aan elkaar te paren zodat er goede veulens voor het Rijk beschikbaar kwamen. De boeren die een merrie door de keuring kregen, ontvingen een premie als het beest gedekt werd door een rijkshengst. Hoe Van Lennep die geen enkele veeartsenij-opleiding had genoten merries keurde, is me onduidelijk. Hij zal hooguit vanuit zijn menselijke ervaringen enig inzicht gehad hebben in de bereidwilligheid van merrie en hengst om elkaar te verwelkomen. Vergaderingen waren er twee per jaar, meestal in het huis van de voorzitter ‘waarbij men zich niet bepaalde bij theoretische beschouwingen over hetgeen landbouw en veestapel betrof, maar ook van hun voortbrengselen aan den gezelligen disch een praktisch gebruik maakte’. De leden van de commissie waren vrijwel allemaal afkomstig uit de hoogste coterieën van Amsterdam. In 1836 werd ook papa Van Lennep lid van de landbouwcommissie, en die had in elk geval verstand van aardappelen, terwijl de meeste leden van geen enkel gewas kennis hadden. Hoogtepunt van het jaar was de tocht naar de Waddeneilanden, waarvoor het koninklijk jacht Batavia ter beschikking stond. Soms leverde die tocht problemen op, als de zee te woest was zodat ze gedwongen waren enige nachten in Tessel of Terschelling te blijven. Met glaasjes sterke drank, flessen fijne wijn, kaarten en biljarten doodden ze de tijd.

Ook toen kwam het al voor dat ze moesten ‘ruimen’ als er een veeziekte uitgebroken was. Van Lennep kon daar slecht tegen. Met name in 1837 woedde de besmettelijke longziekte onder het vee. Wel waren de aantallen runderen of varkens in de stallen waren natuurlijk veel minder hoog dan nu, maar voor Van Lennep waren twintig stukken vee die afgemaakt moesten worden even aangrijpend als de duizenden afgemaakte varkens waarvan wij de beelden nog op ons netvlies hebben staan. ‘Een daad zoo woest doet mij ’t hart nog bloeden’, schreef hij en in zijn oren klonk het erbarmelijk loeien van de besmette koeien als een vloek. In Muiden was ook longziekte geconstateerd, en nadat op bevel van de landbouwcommissie de beesten onthalsd waren had Van Lennep ‘in de openlucht 5 uur naar de oorzaken in de lillende ingewanden gezocht’. De archieven van de Commissie van Landbouw voor Noord-Holland zijn overigens al sinds 1949 zoek, zodat ik alleen over informatie uit brieven beschik.

De bezuinigingspolitiek van regeringen na 1840 leidde tot stevige discussies in de kamer over de landbouwcommissies. Onder Thorbecke werden ze in 1851 opgeheven. Jacob van Lennep kreeg salaris tot 31 december 1850.

 

Advertenties

About maritamathijsen

Als emeritus hoogleraar ben ik verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor mijn publicaties op de website van de universiteit. In 2016 hoop ik de biografie van Jacob van Lennep te voltooien, zodat hij het jaar daarna kan verschijnen.

One response to “Hengstenkeuring”

  1. Marian Roos says :

    In ‘De klop op de deur’ (‘Amsterdamsche familie-roman’, 4e druk, 1931) komt de veepest en cholera van 1866 ter sprake, de woede over het ruimen van gezond en ziek vee, het gerucht dat afgemaakte dieren alsnog opgegraven en aan de slagers verkocht worden (”t Is toch een beestenziekte, wat zou een mensch daar van krijgen!’), het aanlengen van melk met besmet (gracht-)water (‘Wie drinken er volle melk bij jullie in de stad!’), en de wenselijkheid van duinwatertappunten in b.v. de Jordaan.

    Ik heb geen idee hoe betrouwbaar de bronnen van mw. Boudier-Bakker waren. (Volgens een knipsel uit 1975 bewaarde zij veel knipsels.) Jammer dat het archief van de Commissie van Landbouw voor Noord-Holland zoek is. Je wordt nieuwsgierig.

    Overigens gaan diverse hoofdpersonen ook nog naar de onthulling van Vondels standbeeld (‘wie wordt hier gevierd – Vondel of Van Lennep?’).

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: