Hoeveel onderbroeken neemt een heer mee op reis?

reisdagboekje18385epoging

Bent u al op vakantie? Heeft u een lijstje van wat u mee moet nemen? Streept u af wat al in het koffer zit of bent u zo iemand die denkt: als ik paspoort, pillen en tickets maar bij me heb kan ik de rest wel kopen, zo nodig? Hoort u bij degenen die voor elke dag van de vakantie een schone onderbroek meenemen of stopt u er drie in de rugzak en doet u onderweg wel een wasje? Dat soort keuzes maakten de heren in de negentiende eeuw niet. Zij lieten hun linnengoed in een hutkoffer vooruitsturen als ze reisden, en dan was het nodig dat er een goede inventaris was van wat er in het koffer zat. Men was zuiniger dan nu en beducht op diefstal. Een zakdoek alleen al vertegenwoordigde kapitaal. U herinnert zich misschien dat Oliver Twist in Charles Dickens’ roman opgepakt werd omdat hij een zakdoek gezakkenrold zou hebben. Er is een kledinglijstje overgebleven van toen Jacob eind augustus 1838 op reis ging naar Duitsland. Zijn vader had hem gevraagd naar de badplaats Ems te komen, waar hij vrouw en dochtertje begeleidde bij een kuur. Maar papa moest terug om college te geven, en vroeg Jacob zijn rol over te nemen. Jacobs achtjarige zoontje Maurits ging mee. In het koffer zaten:

6 hemden

4 onderbroeken

4 nachtmutsen

4 nachtdassen

3 blauwe wollen kousen

8 gebreide kousen

2 geweven kousen

4 luiers

4 overhemden 1 oud

12 boordjes

1 witte pantalon

zijden vest en gebloemd vest

14 zijden zakdoeken

2 wollen borstrokken

2 rokken en een buis.

Wat me het eerst opvalt zijn de luiers. Wat moet een man van 36 daarmee? Nu kunnen met luiers ook lappen bedoeld zijn, en bovendien zijn ouderwetse luiers erg geschikt als handdoeken, dus we hoeven niet aan te nemen dat Van Lennep incontinent was. Vreemd zijn natuurlijk ook de nachtmutsen en dassen, totaal niet meer bekend. Alleen van spotprenten ken ik ze nog, maar mijn opa, die toch in de negentiende eeuw geboren was, droeg ze niet. Hij droeg wel boordjes, dus een overhemd ging niet elke dag in de was want alleen het vuile boordje werd verwisseld. Vier onderbroeken en dertien paar kousen: dat moet wel betekenen dat Jacob dagelijks zijn kousen verschoonde, maar zijn onderbroek minder vaak. Het is jammer dat ik geen lijstje van zijn andere spullen heb aangetroffen. Ik weet niet of hij pijpen meenam of pruimtabak, nagelschaartje, haarborstel, pijnstillers (laudanum), tandpoeder, hoeveel schrijfveren, papier of inkt. Opvallend is ook dat het lijstje in de hand van Van Lennep geschreven is. Ik had eigenlijk het idee dat de vrouwen of personeel dergelijke koffers inpakten en dus ook de lijstjes maakten.

Nu is het grappige is dat ik ook een lijstje van een reiskoffer van een dame heb, tante Lucretia van Winter, van een reis in 1809. Tante Lucretia neemt onder andere twaalf hemden mee, acht onderbroeken, zes onderrokken, acht nachtjakken, achttien paar kousen, tien luiers, een fluwelen hoed en een van stro, een parasol. Ook zij neemt dus luiers mee. Mijn vrouwelijke nieuwsgierigheid doet me in haar lijstje zoeken naar maandverband. Tante was toen 24 jaar, en de reis zou een ruime maand duren, dus zij had dat wel nodig. Ik zie een afkorting: dmb, twaalf stuks. Zou dat zoiets zijn als ‘damesmaandbandage’? Misschien is er een heel oude reizigster onder mijn volgers (inmiddels 765) die me het doel van die luiers en de betekenis van dmb kan uitleggen?

Advertenties

About maritamathijsen

Als emeritus hoogleraar ben ik verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor mijn publicaties op de website van de universiteit. In 2016 hoop ik de biografie van Jacob van Lennep te voltooien, zodat hij het jaar daarna kan verschijnen.

5 responses to “Hoeveel onderbroeken neemt een heer mee op reis?”

  1. jonneke krans says :

    hebt u enig idee waarom er minder onderbroeken werden ingepakt dan hemden?ik zou het omgekeerde verwachten of in elk geval: ik dóé het omgekeerde. groet,

    jonneke krans, tekst en research

    binnenkadijk 164

    1018 zh amsterdam

    t +31 (0)20 6647203

    m +31 (0)6 40704491 http://www.eenjaarinvenetie.nl/

    Date: Wed, 3 Aug 2016 14:23:18 +0000 To: jonnekekrans@outlook.com

  2. Rein says :

    Men stopte het hemd in de onderbroek.

  3. Myriam Gommers says :

    Dit bericht belandde als ‘ spam ‘ bij mij in de computer!

  4. Piet smelt says :

    Dag Maritha, een dame personeelslid bij Charles Bentinck op Zuijlenstein heeft eens geschreven dat de graaf doeken liet wassen daar hij aambeien had. Zouden dat die luiers van Van Lennep kunnen zijn? Dat weet jij hoogstwaarschijnlijk ook niet maar misschien ben je wel eens iets tegen gekomen wat er op zou kunnen duiden?

    Leuke stukjes trouwens, ik lees ze met veel interesse.
    Vr.gr.
    Piet Smelt
    Verstuurd vanaf mijn iPad

Trackbacks / Pingbacks

  1. Hoeveel onderbroeken neemt een heer mee op reis? | ensafh - 3 augustus, 2016

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: