Een traan en een bloem

JvL 2016-08-25Vandaag 148 jaar geleden rond zeven uur in de avond stierf Jacob van Lennep in een hotel in Oosterbeek. Het moet net zo’n hete dag zijn geweest als vandaag, want het lijk werd in een schuur gezet. Zijn vrouw was daar diep door gegriefd. Hij werd snel begraven, want de vliegen waren kwamen al op de lijkengeur af. Ik heb er verleden jaar een blog over geschreven. Op het graf in Oosterbeek is vandaag één boeket witte rozen gelegd door vriend Henk Eijssens. Verder was er geen mens. Ook ik niet. Het portret van Jacob stond vandaag wel op mijn werktafel, ik had zijn haarlok erbij gelegd met enkele bloemen uit mijn tuin en een kaarsje.

werktafelbeneden25aug

Er is in de opera La Traviata van Giuseppe Verdi een heel verdrietig stemmende aria van de prostituee die de hoofdpersoon is. Ze ligt op sterven aan de tbc, verlaten door haar minnaars en door de enige man van wie ze gehouden heeft, en zingt:

Le gioie, i dolori tra poco avran fine,

la tomba ai mortali di tutto è confine!

Non lagrima o fiore avrà la mia fossa,

non croce col nome che copra quest’ossa!

(De vreugden, het verdriet zullen binnenkort voorbij zijn. Het graf is het einde voor alle stervelingen. Op het mijne zullen geen bloemen neergelegd worden en geen tranen gestort. Geen kruis met mijn naam zal mijn beenderen bedekken)

(luister naar deze opname met Anna Netrebko: https://www.youtube.com/watch?v=cSr7hh9mbyg )

Dat kan me zo verdrietig stemmen, dat er zovelen, zovelen vergeten zijn. Ten minste twee mensen dachten vandaag na 148 jaar aan Jacob van Lennep. Hoeveel doden zijn er niet waar niemand meer aan denkt?

Toevallig was vandaag de presentatie van het boek dat Geert Mak over de familie Six geschreven heeft. Mak vertelde dat Lucretia Six-van Winter, een tante van Jacob van Lennep, voor haar overlijden in 1845 bepaald had, dat ze pas mocht worden begraven als ze begon ‘te rieken’. Mensen waren toen collectief bang voor levend begraven, wat bij de cholera-epidemieën wel eens gebeurde. Toen ze overleed was het ijzig winterweer, de koudste februarimaand sinds anderhalve eeuw. Dus ze lag daar maar in huis in een natuurlijke vrieskist en bleef weken goed. De familie besloot toen maar de kachel in de kamer waar ze opgebaard lag op te stoken, totdat ze eindelijk naar haar graf gebracht kon worden. Wie zal er op 28 februari op haar graf een roos leggen?

Advertenties

About maritamathijsen

Als emeritus hoogleraar ben ik verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor mijn publicaties op de website van de universiteit. In 2016 hoop ik de biografie van Jacob van Lennep te voltooien, zodat hij het jaar daarna kan verschijnen.

5 responses to “Een traan en een bloem”

  1. Henk says :

    In La Traviata gaat het over La Dame aux Camelias, oftewel Marie Duplessis. Onder haar eigen naam, Alphonsine Plessis is zij begraven op het kerkhof in Montmartre. Dus toch niet zonder steen met haar naam er op. De bloemen zijn ondertussen wel verdwenen, dat dan weer wel.

  2. m.a.m.kernkamp says :

    Beste Marita,

    Afgelopen dinsdag, 23 augustus 2016, is (Jhr Mr) Cyril David van Lennep (1925) gestorven. Hij is mijn lief en echtgenoot.

    Hij krijgt geen graf maar naast zijn foto zal ik altijd een bloem zetten, want daar hield hij zo van.

    Vriendelijke groet,

    Marga van Lennep-Kernkamp

    Wassenaar

  3. Albertine C. Ellis-Adam says :

    Geachte mevrouw Mathijsen,

    angst voor schijndood en levend begraven worden was in de eerste helft van de vorige eeuw wijdverbreid, ook in de koloniën. Mijn overgrootouders woonden op Java, in Semarang; ze overleden in de dertiger jaren en hadden bepaald dat de bovenste helft van het deksel van hun kist van glas moest zijn en dat ze een hamer in de hand moest worden gegeven. Om niet in de grond begraven te worden, hadden ze een klein stenen gebouwtje laten oprichten met een luikje vanwaaruit zonodig om hulp kon worden geroepen.

    Vriendelijke groet, Albertine Ellis

  4. Dick Welsink says :

    Tot mijn schande moet ik bekennen gisteren niet aan Jacob van Lennep te hebben gedacht. Mijn gedachten waren bij Kees Stip wiens verzamelde gedichten ik heb bezorgd en die, als hij nog geleefd had, 103 zou zijn geworden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: