Rouwtoonen

Om zeven uur vanavond is het 149 jaar geleden dat Jacob van Lennep stierf. Een van zijn zonen, die erbij was, stuurde een telegram aan de jongste zoon die net die dag op verzoek van papa een pakketje naar Amsterdam bracht. ‘Papa is te zeven ure overleden’, kreeg Willem te lezen. Willem had al weken aan het ziekbed van Jacob doorgebracht, maar de laatste uren had hij niet meegemaakt. Hij had ook niet gehoord dat Jacob aan zijn vrouw zei: “Het is goed dat ik eerder ga, maar laat me niet te lang op je wachten.”

Telegram25081868

Ter herdenking geef ik hier een van Van Lenneps mooiste gedichten, dat hij niet in zijn verzamelde Poëtische werken heeft opgenomen.* Hij schreef het toen zijn jongste zoon in december 1860 naar Nederlands-Indië vertrok, de laatste die nog thuis woonde. Zijn vrouw leed daar enorm onder, en om haar te troosten schreef hij deze Rouwtoonen, en liet ze speciaal voor haar drukken. Jacob is in zijn leven niet altijd even aardig voor zijn vrouw geweest, maar dit laat hem van een heel inlevende, gevoelige kant zien. Hij begreep het verdriet van een moeder die haar kind naar een ongewisse toekomst ziet vertrekken. Van Lenneps poëzie is meestal niet zo melancholiek als dit vers, meer vrolijk óf erg op een gelegenheid toegespitst. Hier laat hij via een natuurbeeld zien hoe zijn vrouw en ook hij zich voelen. Ik citeer alleen het eerste couplet, want daarna zijn de verzen weer wat meer op de gelegenheid toegespitst.

Rouwtoonen. Aan mijne gade

’t Is doodsch op aard, ’t is droef omhoog,

Voor ’t luistrend oor, voor ’t zoekend oog.

’t Gevogelte trok zuidwaarts heen,

’t Gevogelte, ach ! dat kort geleên

Van elzestruik en berkestam

Zoo vrolijk nog den wildzang zong.

’t Zwijgt al in ’t rond. De Winter kwam.

Zijn ademtocht uit koude long

Blies grimmig bosch en akkers kaal

En drijft uit wolken, grijs en vaal,

Den jachtsneeuw neêr, die de aard bedekt

En in haar rust tot lijkkleed strekt.

De zon rijst laat: geen zonnestraal,

Geen enkle, die met warmen schijn,

Door ’t stijfgespannen wolkgordijn

Soms heendringt en ons tegenlacht:

De dag is droef en lang de nacht.

Het hele vers kan gelezen worden op google books als u ‘Rouwtoonen’ intikt.


*Wel gebruikte hij het nog in een liefdadigheidsuitgave, ‘ten voordeele der slagtoffers van de watersnood in Noordbrabant'(1861).

Advertenties

About maritamathijsen

Als emeritus hoogleraar ben ik verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor mijn publicaties op de website van de universiteit. In 2017 voltooi ik de biografie van Jacob van Lennep, die op 16 januari 2018 verschijnt, in het jaar dat Van Lennep 150 jaar dood is.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: