Archive | 23 oktober, 2017

Bijzondere dagen

De leukste dagen bij het onderzoek naar Jacob van Lennep, waren de keren dat ik bij een nazaten op bezoek mocht die nog wat aandenken aan betovergrootpapa in huis hadden. Zo ben ik aan een portretje van Sara, de oudste dochter van Jacob, gekomen, zo heb ik zilverwerk en een degen van hem vastgehouden, zo zag ik een portret van Vondel dat in Jacobs studeerkamer hing, bekeek ik de originele tekeningen van Rochussen bij zijn historische romans. Gisteren mocht ik op bezoek bij een betachterachterkleinzoon die het schrijfbureau en een schrijfcassette van hem bewaart. Ik herinnerde me de beschrijving die A. de Bull geeft van Jacobs studeervertrek:

Vondels beroemd portret van Filips Koning (1662) prijkte boven de deur en was er ’t grootste cieraad; aan den schoorsteen hing een portretjen van Walter Scott en op een ouderwetsche sekretaire zag men een kleine buste van Willem I; in een hoek stond een staatsiedegen. Langs den muur gesloten boekenkasten. Een schrijftafel op ‘t midden van den vloer; maar zij diende meer tot “stapelplaats” van boeken, papieren, brieven – kwade tongen beweerden dat er ook een stuk of wat snuifdoozen op gevonden werden, – dan tot werken. Neen, van Lennep zat altijd in makkelijk schrijfstoeltjen aan een klein tafeltjen daarneven, waarop een opengeslagen schrijfkassette, die de sporen van jaren lang gebruik droeg.

In het enorme bedrijf van deze Van Lennep (een bedrijf dat installaties voor waterzuivering maakt) nam hij me mee naar een van de kantoorkamers. Daar stond de schrijftafel met een tiental laatjes en een ingelegd leren blad. Jacob kreeg dit bureau van zijn vrouw bij hun zilveren huwelijk. Ik volgde mijn eerste opwelling: zoeken naar de geheime lade waarin ik de brieven van Doortje zou vinden. Maar natuurlijk wist ik ook wel dat die er niet was. Het duurde even voordat ik op aandringen van Van Lennep junior achter het bureau plaats durfde nemen. Ik streek over het leren blad, voelde aan de inktvlekken, probeerde een geur op te snuiven. Een paar ogenblikken en ik wist het: hij rook heel licht naar inkt, maar vooral naar warm zand, het zand van duinen waar de zon lang op geschenen heeft. Voordat ik de tabak van zijn pijp kon ruiken was het al weg.

IMG_6541 (1)

En nog was de sentimental journey niet voorbij. Het prachtige oude woonhuis van de nazaat hing vol met portretten van de familie: litho’s, gravures, maar ook schilderijen. Natuurlijk was er ook een boekenkamer met eerste en latere drukken. Daar stond ook de ‘opengeslagen schrijfcassette’. Opnieuw moest ik slikken. Daaraan zat hij dus het liefst, daarin zat nog steeds de inktpot waarin hij de ganzenveer doopte, daarin het potje voor zand dat over natte inkt gestrooid werd. Al die duizenden brieven die ik gelezen heb, schreef hij daar.

IMG_2809

Wil je hem meteen meenemen? vroeg Van Lennep junior. De cassette mag namelijk op de tentoonstelling komen te staan die op 18 januari in het Amsterdams Stadsarchief opent. Of ik het bureau ook wilde exposeren? Geen probleem. Gemakkelijk, hartelijk, zonder omslachtigheden of plichtplegingen. Het Van Lennep-dna zit nog steeds in de familie.

Advertenties