Hij bleef me aankijken

Gisteren, een sombere decemberdag. Ik ging naar Naarden. Daar, in een opslagloods op een industrieterrein, stond het levensgrote schilderij dat J.G. Schwartze in 1867, een jaar vóór Jacob van Lenneps dood, gemaakt had. Het was indertijd een cadeau van zijn uitgevers, omdat de roman Klaasje Zevenster zoveel winst gebracht had. Tot nog toe was er van dit portret alleen een zwart-wit foto bekend. Ik wilde voor de biografie een kleurenfoto. Het kostte me nogal wat moeite om het schilderij op te sporen. Nadat ik de eigenaar gevonden had, en via allerlei omwegen zijn telefoonnummer had weten te achterhalen, bleek dat hij wachtte op een nieuwe woning. Zijn schilderijen en meubels had hij ondergebracht in een opslag. Nu is het geen sinecure om een schilderij van anderhalve meter hoog dat zorgvuldig verpakt is uit een box halen en te ontdoen van de bescherming, dus het had wat voeten in de aarde voordat ik toestemming kreeg een professionele kleurenfoto te laten maken. Dat gebeurde dus gisteren. Ik kwam bij een immense loods op een industrieterrein, en in die immense ruimte stond op wat lagen karton en een pallet het schilderij opgesteld. Ik weet niet of u die schilderijen kent waarop iemand afgebeeld staat die je van alle hoeken van de kamer lijkt te volgen. In de kinderslaapkamer bij mijn ouders thuis, vroeger, hing zo’n prent van Jezus, die ons voortdurend in de gaten leek te houden. Een beetje verwijtend keek die, alsof hij van te voren al wist dat we wel iets stouts zouden gaan doen.

Schwartzeloods1

Vanaf het moment dat ik naderbij kwam, keek Van Lennep me aan. Onontkoombaar. Het was een vriendelijke blik, een beetje geamuseerd. Waar ik ook ging, hij verloor me niet uit het oog. Ik kreeg hoe langer hoe meer het gevoel dat hij me iets wilde zeggen, maar hoe dichtbij ik ook kwam, ik verstond hem niet. Terwijl de fotograaf lampen neerzette, de camera poseerde, het schilderij waterpas afstelde, schoof met de belichting, metingen verrichtte, een grijsplaatje bij het schilderij hield om de kleurstelling goed te krijgen, bleef ik gefascineerd kijken. Het zilvergrijze haar leek te bewegen in de lichte tocht die er door de loods ging. Van Lennep was bleek, de bleekheid van de winter lag over zijn huid. Zijn hand lag op boeken en papieren, die hij opzij had geschoven om te kijken naar wat er gaande was. Zijn donkerbruine ogen leken alles op te nemen, en ik geloof dat hij ons werkelijk een beetje uitlachte om zoveel gedoe om een kleurenprent.

Die ogen, ik zie ze nu nog. Het lijkt alsof ze met me meegegaan zijn naar Amsterdam, waar ik nu de tweede set drukproeven corrigeer. We zijn nog net op tijd om deze Van Lennep met zijn volgende ogen in het boek te krijgen.

schwartzekop

Advertenties

About maritamathijsen

Als emeritus hoogleraar ben ik verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor mijn publicaties op de website van de universiteit. In 2017 voltooi ik de biografie van Jacob van Lennep, die op 16 januari 2018 verschijnt, in het jaar dat Van Lennep 150 jaar dood is.

7 responses to “Hij bleef me aankijken”

  1. Maarten Vonder says :

    Sublieme tekst hoor, over dat laatste portret, prachtige vondst zo vlak voor de nieuwe boekuitgave!

  2. Jan Bank says :

    Het portret en de literaire portrettist naderen elkaar in precisie en fascinatie. Schitterend!

  3. Dirk says :

    Wat geweldig dat je het schilderij gevonden hebt!

  4. Marc de Bruijn says :

    We kijken uit naar Jacob van Lennep!

  5. corry gosker says :

    milde ogen en een humoristische mond!

  6. Helma van Rooijen says :

    wat een bijzonder mooi portret! en wat een bijzondere vondst en net op tijd! geweldig!

Trackbacks / Pingbacks

  1. Merkwaardig (week 52) | www.weyerman.nl - 24 december, 2017

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: