De Bilderdijk-battle

Tot 2014 was er een Bilderdijk-Museum. Weliswaar in een betonnen kelder van het complex van de Vrije Universiteit in Amstelveen, maar het was er. Er lagen tekeningen, een gipsen hand, brieven, zijn verzameld werk, eerste drukken en brieven van en aan hem konden ingezien worden. Ik heb er eens met een groep studenten een editie gemaakt van brieven tussen Bilderdijk en J.J.F. Wap, en we konden toen gewoon de colleges houden in die kelder (toen maakten studenten nog edities). De collectie is eigendom van de Vereniging ‘Het Bilderdijk-Museum’ die haar in bruikleen had gegeven aan de VU. Maar de VU deed er verder niets aan: geen bewegwijzering, geen aandacht. En toch: het was er en met enig georganiseer konden onderzoekers er terecht.

 

bilderdijkmuseum

Wijlen het Bilderdijk-Museum

 

Tot er weer eens een reorganisatie kwam. De kelder was nodig voor iets anders, de collectie verdween in de opslag. In 2017 werd duidelijk dat de VU eigenlijk in haar maag zat met de collectie. Als die geschonken zou worden, in plaats van in bruikleen houden, ja dan was het wat anders. Maar zelfs bij schenking zou niet alles van de collectie aangenomen worden. Schilderijen en haarlokjes bijvoorbeeld, daar doet de VU niet aan. De maat was vol na wat gesprekken tussen vertegenwoordigers van de VU-bibliotheek en het bestuur van de Vereniging. Terecht vond dat bestuur dat de collectie uit de desinteresse van de VU weggehaald zou moeten worden. Volgens de VU zelf was er echter nergens anders belangstelling voor de collectie. Vervolgens is het bestuur van de Vereniging voortvarend aan het werk gegaan. De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, verbonden aan de Leidse Universiteit, bleek de collectie wél degelijk te begeren, ook in bruikleen. Alleen zouden de schilderijen er niet terecht kunnen. En dat zijn er heel wat, als je de catalogus die Ton Geerts van de kunstcollectie gemaakt heeft bekijkt. Heel genereus van Leiden, vond het bestuur. En dus schreef het aan zijn leden dat het afscheid van de VU wilde nemen en onderbrenging bij de Maatschappij in stemming wilde brengen.

Afscheid van de VU: juist, die verdient niet beter. Maar verhuizing naar de Maatschappij? Kansen op onderbrenging bij andere partijen die misschien nog wel betere condities bieden dan de Maatschappij zijn niet onderzocht. Men geloofde de VU zonder meer en onderzocht niet of het waar was wat daar over andere partijen beweerd werd. Misschien had de Universiteit van Amsterdam wel belangstelling? Het Literatuurmuseum in Den Haag sprong er meteen op toen het lucht kreeg van de overplaatsing, en deed een nog veel genereuzer aanbod dan de Maatschappij. Maar het Bestuur van het Bilderdijk-Museum wenste daarover niet eens in gesprek te gaan. Daarover maakte ik me kwaad, evenals enkele anderen. Ik schreef een brief aan het bestuur, en een artikeltje van mij kwam op Neerlandistiek.nl, dat vervolgens verder verspreid werd. Ik vroeg om een faire vergelijking – en er waren meer leden die dat vroegen. Het Bestuur was echter ‘not amused’ en ik kreeg het gevoel dat ik als een ‘spoiler’ van de Maatschappij-pret beschouwd werd. Wel was het bestuur zo netjes een nieuwe brief aan de leden te sturen, waarin het aanbod van het Literatuurmuseum gereproduceerd werd, maar tegelijk werd het Literatuurmuseum afgedaan als een noodlijdend instituut. Quod non. Het LM heeft een budget dat sterk gegroeid is sinds de bezuiniging vijf jaar geleden, terwijl de Maatschappij inteert op haar kapitaal.

Nu is er een vergadering van de leden geweest, die massaal het bestuursvoorstel gevolgd hebben. Zelf kon ik daar niet bij zijn. Ik blijf met een wrang gevoel zitten. Er is geen kans geweest voor de leden eerlijk te vergelijken en dan pas tot stemming over te gaan. Dat het Literatuurmuseum betere overlevingskansen heeft in deze tijd waarin universiteiten erfgoed steeds meer als lastpak beschouwen, en dat het bovendien bereid was ook de schilderijen te aanvaarden: dat pleit voor plaatsing daar. De Maatschappij heeft weer andere voordelen: studenten in de buurt bijvoorbeeld (jammer alleen dat die geen Bilderdijk meer lezen) en een grotere collectie vroegnegentiende-eeuwse literatuur dan het Literatuurmuseum. De VU kwam trouwens ook met hangende pootjes terug op haar onverschilligheid. Maar het lijkt erop dat het bestuur zo snel mogelijk van de sores af wilde zijn. Zoals een huisvrouw die in de supermarkt op de hoek voorverpakt brood haalt omdat dat nu eenmaal sneller gaat dan bij de warme bakker twee straten verderop.

Advertenties

About maritamathijsen

Als emeritus hoogleraar ben ik verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor mijn publicaties op de website van de universiteit. In 2017 voltooi ik de biografie van Jacob van Lennep, die op 16 januari 2018 verschijnt, in het jaar dat Van Lennep 150 jaar dood is.

One response to “De Bilderdijk-battle”

  1. ericroodnat says :

    Toen ik een 25 jaar geleden het museum bezocht, werd ik naar een ruimte op een verdieping van de VU gebracht, waar een opgetrommelde mw. de deur opende en de lichten ontstak van de zaal en de vitrines. ik was en bleef de enige bezoeker. In de verkoop lagen enige doubletten. Ik herinner me dat ik een uitgaafje uit 1830 kon kopen voor enkele guldens. Voordat het zover was, had de portier aan de ingang al de nodige moeite moeten doen om mijn vraag waar ik moest zijn, te beantwoorden. Toch verloochende de VU toen nog net niet z’n verleden. Immers; er loopt een rechtstreekse lijn van het anti-revolutionnaire gedachtegoed van aartsvader B’dijk via da Costa en Groen van P. naar Abraham Kuijper, de grondlegger van de VU. De studs van nu kunnen menen dat ze een liberale Vrije Un. bezoeken, een soort Mark Rutte, beter Bolkestein Un.; ze worden door het bestuur niet op andere gedachten gebracht. Toch profiteert de VU nog volledig van alle voordelen van de gelijkstelling met de openbaren uit het begin van de vorige eeuw, terwijl ze net doen of ze hun bron niet meer kennen, erger: niet meer willen kennen. Maar openbaar worden? geen denken aan. Hoewel? Wouter Bos is bezig met een fusie in de richting van het AMC, de patientendossiers worden al gelijkgeschakeld, nog voordat de fusie erdoor is. Nou ja, Bilderdijk maakte ook wel eens een bochtje, alleen met dit verschil dat we het in de gaten hadden. Ik zou die massale ledenvergadering vh Museum wel eens geteld willen hebben… Succes met de actie. eric roodnat.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: