Herziene uitgave van de voetreis in 1823

Hoeveel kilometer legden Jacob van Lennep en Dirk van Hogendorp in het jaar 1823 te voet af door Nederland, toen ze hun befaamde voetreis maakten? Ik zou de rekenaars onder mijn volgers willen vragen of zij wellicht het aantal kilometers dat Jacob en Dirk liepen kunnen berekenen. Er is een prachtige kaart van hun route getekend in de nieuwe druk van Jacobs dagboek van de voetreis. Een presentexemplaar voor wie het juiste antwoord geeft kan ik echter niet ter beschikking stellen, want ik weet het antwoord niet! Het zal lastig rekenen zijn omdat de kilometers over de paden en wegen van toen anders waren die van nu.

kaart5

In 2000 gaven Geert Mak en ik Lopen met Van Lennep uit, het dagboek dat Jacob bijhield in de zomer van 1823. Tegelijkertijd kwam er een serie op de buis, waarin te zien was hoe Geert deze voetreis naliep door het landschap van nu – en hoeveel er nog onveranderd was gebleven. 2000 was het jaar dat de negentiende eeuw definitief zijn benaming ‘de vorige eeuw’ verloor, en in dat jaar waren er in het hele land tentoonstellingen en bijeenkomsten over de negentiende eeuw, waarbij de uitgave van Van Lenneps dagboek naadloos aansloot.

We zijn nu achttien jaar verder. Het boek zou meerderjarig zijn geworden, als het nog leverbaar was. Maar het is al een hele tijd alleen maar antiquarisch te krijgen, voor vrij hoge bedragen. Tijd voor een nieuw jasje. Het oude was een beetje sleets. Inmiddels zijn  afbeeldingen van negentiende-eeuwse landschappen, buitenhuizen, markten en dergelijke veel makkelijker te vinden via internet. Dus hebben we de visuele informatie in het boek flink kunnen uitbreiden. Tientallen plaatjes hebben we toegevoegd, die allemaal naadloos aansluiten bij de landschapsbeschrijvingen in de tekst. Ook vonden we afbeeldingen van schilderijen die ze zagen en gebouwen die ze bezochten. De toelichtingen zijn herzien en uitgebreid. De vorige editie had geen plaatsenregister, dat is nu toegevoegd, dus iedereen kan nu volgen dat de jongens dorpjes als Haaften, Koekange, Ferwerd en Zweelo bezochten. En ook dat ze Brabant grotendeels, Limburg, Zeeuws-Vlaanderen en de Zuidelijke Nederlanden helemaal oversloegen. Het Verenigd Koninkrijk zat nog niet in hun gedachten, Nederland was nog min of meer een synoniem voor de Zeven Provinciën.

Van Lenneps dagboek is af en toe bevlogen, als hij zich kwaad maakt over de manier waarop met bedelaars wordt omgesprongen. Hij is een flirter en gokker in Bad Bentheim en altijd zoekt hij getuigen van het verleden op in de plaatsen die hij bezoekt. Zijn weergaven van dialogen tussen bijvoorbeeld een duffe dominee en de twee die hem willen bezoeken, zijn heel geestig. Als hij ontroerd is, door landschappelijke schoonheid, door een agressieve behandeling of door de ontmoeting met een vroegere vriendin, schrijft hij zijn gevoelens op in poëzie.

Naar aanleiding van de eerdere uitgave zijn er nogal wat mensen geweest die de voettocht geheel of gedeeltelijk zijn gaan nalopen of nafietsen. Her en der op internet vind ik er verslagen van. Ik hoop dat er nu weer mensen geïnspireerd worden om de Van Lennep-wandeling uit te voeren. Het Geuldal en het Pieterpad zijn al zo platgelopen – hier kunt u zelf nog aan de slag. Met de nieuwe uitgave van uitgeverij Atlas Contact in uw hand.

zmer1823omslag

 

 

Advertenties

About maritamathijsen

Als emeritus hoogleraar ben ik verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor mijn publicaties op de website van de universiteit. In 2017 voltooi ik de biografie van Jacob van Lennep, die op 16 januari 2018 verschijnt, in het jaar dat Van Lennep 150 jaar dood is.

2 responses to “Herziene uitgave van de voetreis in 1823”

  1. Mirjam Lambermon says :

    Beste mevrouw Mathijsen,

    Ik ben geabonneerd op uw nieuwsbrieven en lees deze met veel genoegen. Naast geschiedenis is natuur een hobby van mij, en het lezen van oude natuurboeken brengt beide liefhebberijen samen. Op dit moment lees ik de vlinderboeken die door verschillende generaties Sepp zijn uitgegeven. In deel IV daarvan kwam ik de naam van Jacob van Lennep tegen. Misschien wist u dit al, maar misschien ook niet en doe ik u een plezier met deze informatie.

    De naam van de grootvader van Jacob, Cornelis van Lennep, wordt in de eerdere delen verschillende keren genoemd. Hij was een vlinderliefhebber. Om aan mooie exemplaren voor zijn verzameling te komen, werden in die tijd vaak rupsen opgekweekt. Zo deed ook Cornelis van Lennep. Hij stuurde regelmatig eitjes of rupsen die hij had gevonden naar Jan Christiaan Sepp, die ze dan zelf verder opkweekte, en er een beschrijving en prent van maakte voor de boeken. In de verhandeling over de walstro-pijlstaart in deel IV staat het volgende: “Jacob van Lennep, de zevenjarige kleinzoon van mijnen in dit werk meermalen genoemden Vriend en begunstiger, den Heer Mr. Cornelis van Lennep, op den 15den Julij 1809, in de Duinen, achter de Hofstede Mariënborsch (omtrent één uur gaans ten Zuidwesten van de stad Haarlem gelegen,) wandelende, of liever, gelijk Kinderen gewoon zijn, op en neder klauterende, ontdekte aldaar, op eene schrale hoogte, alwaar niets anders dan geel Walstroo […] groeide, op deze plant eene Rups, welke hem zonderling en mooi genoeg voorkwam, om hem deselve te doen opneemen, en aan zijnen Grootvader, (die hij dikwijls andere en onaanzienlijke Rupsen had zien vangen en opvoeden,) op het Huis te Mannepad, een klein half uur van daar gelegen, te brengen. Deze was, met dit kinderlijk geschenk, niet weinig te vrede; en giste weldra dat deselve […] geene andere zijn konde dan die van […] den Walstroo-Pijlstaart of Bonte Oliphant.” De walstro-pijlstaart was toen -en nu- heel zeldzaam, dus Jacob had iets heel bijzonders gevonden!

    In de bijlage vindt u de eerste twee delen van een serie artikelen over de vlinderboeken van Sepp, die Kees Beaart en ik schrijven voor het tijdschrift ‘Vlinders’ (voor abonnee’s van de Vlinderstichting).

    In de hoop u met dit citaat een plezier te doen, met vriendelijke groeten,

    Mirjam Lambermon

    • maritamathijsen says :

      Geachte mevrouw Lambermon
      Hartelijk dank voor uw aanvulling. Ik was deze informatie al tegengekomen in de biografie van Jacob van Lennep door zijn kleinzoon, maar niet zo uitvoerig als u hier het geeft, met citaat. Ik heb deze gegevens niet in de biografie opgenomen omdat ik nu eenmaal moest selecteren en gebeurtenissen die voor Jacobs verdere leversloop van minder belang waren, niet opgenomen heb. Maar op zich is dit natuurlijk toch erg leuke informatie. Ik heb overigens nog een echte tekening van deze vlinder (er staat niet bij wie die gemaakt heeft), aangetroffen in het Van Lennep-archief van het IISG: afbeelding Sphinx Galii 1809, Met vriendelijke groet Marita Mathijsen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: