De Vondel-uitgave van Jacob van Lennep: een verhaal over idealisme, een bodemloze put en editieroverij

Op vrijdag 31 augustus om 5 uur geef ik de tiende Frederik Mullerlezing in de Lutherse kerk op het Spui Amsterdam (toegang gratis, wel aanmelden, zie de link hieronder). Ik spreek over de door Jacob van Lennep bezorgde Vondel-editie uit 1849–1869, dat in twaalf delen verscheen bij uitgever Binger, onder de bezielde leiding van Jacob van Lennep. In de biografie geef ik van dit project een compacte beschrijving, maar ik zal nu veel meer gegevens naar buiten brengen.

Eind 1849 kondigde de uitgever M.H. Binger aan dat er bij hem ingetekend kon worden op De werken van J. van Vondel, met verklaringen en aantekeningen door Mr. J. van Lennep. Het zou een prachtuitgave worden met ‘glyphographische platen’. Voor het eerst zou er een volledige editie komen, chronologisch gerangschikt. De intekenaren kregen gratis marokijnlederen ruggen met goudstempels erbij.

Vondelprospectus

Van Lennep stond in zijn eentje voor een onafzienbare berg werk, want er was nog geen eerder onderzoek waarvan hij gebruik kon maken. Financieel liep het project niet naar wens. Van Lennep hielp de uitgever met een flinke lening en kocht onverkochte delen op. In 1862 zette hij de ‘Vereeniging voor de Verdere Uitgave en Exploitatie der Werken van J. van Vondel’ op, met aandelen van 1000 gulden, die hij sleet aan familie en vrienden.

Vondelaandeel

Uitgever Binger zat vast aan deze kapitale uitgave. De Schiedamse uitgever Roelants was handiger: die liet de letterkundige Johannes van Vloten een goedkope versie maken, en deze plunderde daarvoor de editie van Van Lennep. Er kwam een rechtszaak wegens plagiaat, maar Vondel was rechtenvrij, dus Binger verloor het proces.

Toen Jacob 25 augustus 1868 overleed, had hij het laatste, twaalfde deel net voltooid. Alleen de laatste twee vellen van de drukproeven van het register heeft hij niet meer zelf gecorrigeerd.

Aanmelden Frederik Mullerlezing 

100. Drukproef Vondeluitgave1862

Gecorrigeerde en aangevulde drukproef van de Vondel-uitgave

 

Advertenties

About maritamathijsen

Als emeritus hoogleraar ben ik verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor mijn publicaties op de website van de universiteit. In 2017 voltooi ik de biografie van Jacob van Lennep, die op 16 januari 2018 verschijnt, in het jaar dat Van Lennep 150 jaar dood is.

3 responses to “De Vondel-uitgave van Jacob van Lennep: een verhaal over idealisme, een bodemloze put en editieroverij”

  1. ericroodnat says :

    In 1838 gaf mr. B.H.Lulofs nog altijd bruikbare annotaties op “eenige zijner (Vondels) kleinere gedichten” uit bij Wolters. Op de Naamlijst van inteekenaren vind ik tot m’n verrassing: “J.F.van Lennep student te Amsterdam”. Van Vondelstudent naar de eigen uitgave brak hij een tijdsrecord.

    • maritamathijsen says :

      In 1838 was Van Lennep vader van vijf kinderen en rijksadvocaat. Het moet hier gaan om Johan Frederik van Lennep (1819-1892), uit een andere tak Van Lennep, en in 1838 inderdaad juridisch student in Amsterdam.

  2. Gretha Donker en/of Sjoerd Faber says :

    viksmid@icloud.com

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: