Laatste uren van het Van Lennep-jaar: een overzicht

Juist nog vandaag verscheen er in de Gooi- en Eemlander een prachtig stuk over de geheime geliefde van Jacob van Lennep, Doortje Ringeling, met wie hij in 1834 een nieuw leven in Engeland wilde beginnen. Ik besloot het hoofdstuk in mijn biografie over Jacobs gepassioneerde verhouding met deze Doortje, die haar eer en goede naam opofferde voor haar grote liefde met de zin: ‘wie zal er op haar graf nog een traan storten of een bloem neerleggen?’ Sinds het verschijnen van de biografie liggen er geregeld bloemen op Doortjes graf in Lage Vuursche …

KeesRingelingLageVuursche

Betachterachterneef Kees Ringeling legt bloemen op Doortjes graf

In 2018 was het 150 jaar geleden dat Van Lennep overleed. Op 18 januari verscheen zijn biografie. Daarvan was nog voor de zomer een tweede en derde druk nodig. Ik had daardoor de kans een paar kleine correcties aan te brengen waarvan de meeste zijn aangedragen door lezers. Ik voeg een bestand met correcties [Correcties derde druk3] bij, speciaal voor de kopers van de eerste en tweede druk, om geprint in het boek te leggen. Een vierde druk ligt in het verschiet.

Het boek stond al op 26 januari, nog geen week nadat het verschenen was, op de vijfde plaats van de NRC-boekentoptien. Daar bleef het staan tot en met 9 maart. Bij de algemene top 60 van de CPNB kwam het in de vierde week van 2018 binnen, steeg naar de 30e plaats en bleef vier weken lang bij de best verkochte boeken staan. VPRO-boeken wijdde er een uitzending aan met Jeroen van Kam. Bij De wereld draait door was het een van de vier Boeken van de Maand. Er verscheen de een na de andere juichende recensie, alleen een enkele criticus had moeite met mijn genuanceerde weergave van Van Lenneps bemoeienis met Multatuli en de Max Havelaar. De biografie kwam vervolgens op de longlist van de Libris Literatuurprijs en op de shortlist van de Nederlandse biografieprijs. Verder kwam het bij de beste 25 boeken van 2018 van NRC-lezers. In de Volkskrant, Trouw, het Fries dagblad, NRC en zo nog wat bladen werd het vermeld in de lijstjes van recensenten die hun beste boek 2018 aanwezen. Maarten ’t Hart zette een loftuiting op het literaire weblog Tzum, er waren vele mooie interviews in kranten, tijdschriften, voor radio (inhoudelijk heel goed vond ik vooral Arjan Peters in De Volkskrant en Theodor Holman voor OBA Live).

Ik gaf in totaal dit jaar 47 lezingen over Jacob van Lennep, door het hele land, soms zelfs twee op één dag. Daar waren heel gedenkwaardige bij. In Oosterbeek was ik gepland in een zijzaal van de Vredeskerk, maar er was zoveel belangstelling dat het publiek naar de grote kerk gedirigeerd werd. In Edam was het café afgeladen vol, evenals in Heemstede. Maar in Groningen waren in een boekhandel slechts 15 mensen op Van Lennep afgekomen – voor mij geen probleem omdat je dan een kringgesprek kunt voeren. Toen ik naar Lelystad moest, liet de NS me in de steek, ik kwam een kwartier te laat aan, maar toen ik het publiek uitlegde dat het paard van de trekschuit door zijn poten gegaan was, kon de avond niet meer stuk. In België heb ik maar één optreden gehad, in Izegem. Daar werd ik wel als een diva onthaald, met luxe hotel en vervoer. Bij een aantal van deze optredens was ook de bariton Job Hubatka aanwezig, de betachterachterkleinzoon van Jacob, die negentiende-eeuwse liederen op tekst van Jacob van Lennep zong. U kunt hem beluisteren op De veerman aan de Lek.

Voor Ons Amsterdam zette ik een Jacob-van-Lennep-wandeling uit, die een paar keer onder begeleiding gelopen werd, maar die iedereen ook zelf kan wandelen [wandelingOnsAmsterdam]. Voor het Multatuli-jaarboek schreef ik nog een uitgebreide versie van de kwestie Van Lennep-Multatuli, waarin ik de valse mythes die er over Van Lennep in omloop zijn probeer te slopen. [Multatuli2018 04 Mathijsenkwaadssprekersnapraters] Ook maakte ik voor Ons Amsterdam een stuk over de anonieme politieke hetze in 1859 tegen Van Lennep.

Heel prettig is dat er nu twee en binnenkort drie werken van hem in de boekhandel te krijgen zijn. In juni kwam er een vernieuwde herdruk uit van De zomer van 1823, zijn verslag van de voetreis samen met Dirk van Hogendorp. In december gaf uitgever Lalito een door Gera de Bruijn hertaalde en ingekorte versie van De lotgevallen van Klaasje Zevenster uit, een must voor degenen die de complete versie van vijf delen wat al te omvangrijk vinden, en toch een van Van Lenneps beste romans willen lezen. In maart verschijnt bij LJ Veen Klassiek De lotgevallen van Ferdinand Huyck.LalitoKlaasje2

Op zijn sterfdag 25 augustus was er een klein gezelschap familie, literatoren en belangstellenden naar Oosterbeek gekomen om hem eer te bewijzen bij zijn graf. Het regende pijpenstelen, maar gelukkig konden we terecht in een naburig woonhuis, waar ik een korte lezing gaf en Job Hubatka weer zong. De volgende dag was er in Oosterbeek de jaarlijkse Kneppelhoutwandeling, waarbij ook het graf bezocht werd en ik gedichten op Oosterbeek van Jan ter Gouw en Jacob voordroeg.

Een prachtig gedenkjaar dus – en ik beloof u dat er in 2019 nog wel wat navonkeling zal zijn.

Advertenties

About maritamathijsen

Als emeritus hoogleraar ben ik verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor mijn publicaties op de website van de universiteit. Colleges geef ik nog in het buitenland en voor de HOVO (VU) en de Illustere School (UvA). Januari 2018 verscheen mijn biografie van Jacob van Lennep. Hij werd zeer goed ontvangen en genomineerd voor de Biografieprijs en de Geschiedenisprijs.

6 responses to “Laatste uren van het Van Lennep-jaar: een overzicht”

  1. willem bant says :

    Beste Marita,
    Gefeliciteerd met alle Van Lennep-successen! Meer dan verdiend! Ondertussen kijken we natuurlijk uit naar jouw literatuurgeschiedenis van de 19e eeuw. Hopelijk lukt het je om die te voltooien in 2019. Hoe dan ook: mijn beste wensen voor het nieuwe jaar.
    Met vriendelijke groet,
    Willem Bant

    PS: In een van de komende afleveringen van De Moderne Tijd zal mijn artikel over de roman Una holandesa en América van de Colombiaanse Soledad Acosta worden gepubliceerd.

  2. Louis Ph. Mathijsen says :

    Lieve Marita, Op alle recensies heb ik weinig toe te voegen. Het boek leest als een ‘stoom’- trein en het plezier om alles tot je te nemen is haast een uitstapje naar die dagen van weleer.
    Dus als er nu ‘navonkelingen’ in het vooruitzicht worden gesteld, ja dan ben ik van de partij!! En ik ben er van overtuigd dat ik dan zeker in goed gezelschap verkeer!! Een fantastisch nieuw 2019 wens ik je toe! Van HARTE!!

  3. Johannes Huijzer says :

    Hooggeleerde Marita Mathijsen,

    In het Van Lennep-najaar heb ik -op basis van uw Van Lennep-wandeling, die ik van Klaartje Groot heb gekregen, en al bestaande Multatuli-wandelingen- vier Multatuli contra Van Lennep-wandelingen georganiseerd. Steeds op zondagochtend en met maximaal vijf deelnemers om nog een beetje soepel door de stad te kunnen navigeren. Een wandeling was voor de Wandelpool en duurde ruim vijf uur, maar toen hebben we ook alle hoeken van 19e eeuws Amsterdam gezien. De andere drie waren voor het Multatulihuis en duurden iets meer dan twee uur. Ik heb nog een wachtlijst dus komend voorjaar zal ik waarschijnlijk weer een ronde houden.

    Met vriendelijke groet,

    Johannes Huijzer

    • maritamathijsen says :

      Laat het vooral weten als die er weer is. Maar of ik met een net geopereerde knie vijf uur wandelen volhoud? Liever dus de korte, maar ik ben wel erg benieuwd naar de 19e eeuwse Amsterdamse hoeken. Ik heb met de studenten ook wel eens in de binnenstad de 19e eeuw nagelopen.

  4. ericroodnat says :

    inderdaad een treffend verhaal over de geliefden in de Gooise krant. Nu de familie Ringeling zo dichtbij is gekomen kan dat de kans verhogen op een afbeelding van Doortje. is dat ook zo? Evenzeer ben ik benieuwd naar de karikatuur van Jacob zoals die in de boekhandels lag. Verkeerde belangstelling?

    • maritamathijsen says :

      Nee, ook de familie heeft geen portret. En die karikatuur heb ik nooit gevonden. Wel natuurlijk het pamflet over de kwestie door J.Wibmer, zie de biografie. Onlangs maakte Peter Altena me erop attent dat er nog een tweede pamflet van Wibmer is waarin de kwestie opgerakeld wordt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: